[Bilimsel Haber] Yeni Yayın: Hatice Şirin User, Başlangıcından Günümüze Türk Yazı Sistemleri

[Sule Tarakcioglu]

*Yeni Yayın:
Hatice Şirin User, /Başlangıcından Günümüze Türk Yazı Sistemleri/.
Ankara: Akçağ Yayınları, 2006. 406 s.*


Yaklaşık 4000 yıllık geçmişiyle Türk tarihi, Türklerin dünya
uygarlıkları arasında en eskilerinden biri olduğunu ispatlar durumdadır.
Bu köklü tarih içerisinde Türkler, dillerini yazıya geçirmekte, kendi
buldukları yazı sistemi olduğu düşünülen  Orhun yazısının yanı sıra
girmiş oldukları çeşitli kültürlerin yazı sistemlerini de yüzyıllarca
kullanmışlardır.


Türklerin kullandıkları bu çeşitli yazı sistemleri günümüze kadar gerek
Türkiye’deki gerekse yabancı ülkelerdeki birçok araştırmacının konu
edindiği bir alan olmuştur. Ancak bu konu çerçevesinde Türklerin
kullandığı yazı sistemleri üzerinde derli toplu bir inceleme yapılmamış
ve bir yazı sisteminin bir topluluk tarafından kabul edilmesinde oldukça
önemli olan dinî, siyasi ve ekonomik şartlara çok fazla değinilmemiştir.
Dr. Hatice Şirin User, bu çalışmasıyla Türkolojideki önemliaçıklardan
birini kapatmaktadır.


Bu çalışma 1-Giriş ve 2-Eski Çağdan Yakın Çağa Türk Yazı Sistemleri
olmak üzere başlıca iki kısma ayrılmaktadır. Giriş kısmında genel olarak
alfabelerden ve alfabelerin kökeninden bahsedilmekte, bilinen ilk
uygarlıkların kullandıkları alfabetik olmayan yazı sistemleri
incelenmektedir. Bunun yanı sıra herhangi bir işaret kullanarak yazı
yazmanın sosyolojik ve kültürel boyutları ele alınmaktadır. Çalışmanın
asıl konusunu oluşturan 2. kısımda ise Türklerin ilk kullandıkları
alfabelerden başlayarak günümüze kadar gelen bütün alfabeler,
işaretlerinin bulunduğu tablolarla da desteklenerek ayrıntılı bir
biçimde incelenmektedir. Kitabın son kısmında ise bir dizin verilmiştir.


Dr. Hatice Şirin User’i bu özgün çalışmasından ve bu vesileyle
Türkolojiye yaptığı katkıdan dolayı kutlamak isteriz.


Kitabın içinde yer alan konular şöyledir:



ÖN SÖZ

Kısaltmalar

I. GİRİŞ

1. Yazının Doğuşu

   1.1. Yazının Doğuşu ve Gelişmesi

   1.2. Alfabe Yazısı

   1.3. Alfabenin Kökeni ve Yayılışı

   1.4. Yazının “Elit Sınıf” Elinde /Tekel /Olmaktan Çıkması ve
Yaygınlaşması

II. ESKİ ÇAĞDAN YAKIN ÇAĞA TÜRK YAZI SİSTEMLERİ

1. Türkçenin Yazıldığı Yazı Sistemleri, Yayıldıkları Coğrafya, Kullanım
Süreleri ve Kökenleri

1.1.  Göktürk Yazısı

1.1.1. Göktürk Yazısının Kökeni

1.1.2. Göktürk Yazısının Kullanımı

1.2.  Mani Alfabesi

1.3.  Soğut Alfabesi

1.4.  Uygur Alfabesi

1.5.  Brahmi Alfabesi

1.6.  Tibet Alfabesi

1.7.  Süryani Alfabesi

1.8.  İbrani Alfabesi

III. YAKIN ÇAĞDA TÜRK YAZI SİSTEMLERİ

1.Grek Alfabesi

2.Arap Alfabesi

2.1.  Arap Alfabesinin Kökeni ve Gelişmesi

2.2.  Arap Alfabesi ve Türkler

2.2.1. Osmanlı İmparatorluğunda Arap Alfabesini Reform Çalışmaları

2.3.  Doğu Türkistan (Uygur) Alfabeleri

2.4.  Güney Azerbaycan-Arap Alfabesi

3.Kiril Alfabesi

3.1.  Çuvaş Alfabesi

3.2.  Yakut Alfabeleri

3.3.  Altay Alfabeleri

3.4.  Hakas Alfabeleri

3.5.  Şor Alfabeleri

3.6.  Tuva Alfabeleri

3.7.  Gagavuz Alfabeleri

3.8.  Türkmen Alfabeleri

3.9.  Azerbaycan Alfabeleri

3.10. Kırım Alfabeleri

3.11. Nogay Alfabeleri

3.12. Kumuk Alfabeleri

3.13. Karaçay-Balkar Alfabeleri

3.14. Karakalpak Alfabeleri

3.15. Kazak Alfabeleri

3.16. Kırgız Alfabeleri

3.17. Başkurt Alfabeleri

3.18. Tatar Alfabeleri

3.19. Özbek Alfabeleri

3.20. Türk-Kiril Alfabelerinin Ortak ve Ortak Olmayan Harfleri

4.Latin Alfabesi

4.1.  Latin Alfabesinin Kısa Tarihi

4.2.  Türkçe ve Latin Alfabesi

4.3.  Sovyetler Birliği Türkleri ve Latin Alfabesi

4.4.  Osmanlı / Türkiye Türkleri ve Latin Alfabesi

            KAYNAKLAR

               İnternet Kaynakları

            DİZİN






Mehmet Yasin Kaya (Ege Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi)



turkoloji at yahoogroups.com