[Bilimsel Haber] Yeni Yayin: Tuvacanin Sözvarligi Eski Türkçe ve Mogolca Denkleriyle

[onurinal at onurinal.com]

Degerli Grup Uyeleri,

Türk dilinin eksiksiz bir köken bilgisi sözlügünün yapilmasi için tarihî
lehçelerle birlikte, bugün konusulmakta ve yazilmakta olan lehçelerin söz
varliklarini ortaya koyan sözlüklerin hazirlanmasi gerekmektedir. Bu konuda
yurt içinde ve disinda son yillarda önemli çalismalar yapilmaktadir.
Bunlardan birisi de Prof. Dr. Mehmet Ölmez tarafindan hazirlanan
Tuwinischer Wortschatz mit alttürkischen und mongolischen Parallelen /
Tuvacanin Sözvarligi Eski Türkçe ve Mogolca Denkleriyle (Veröffentlichungen
der Societas Uralo-Altaica, Harrassowitz Verlag, Wiesbaden 2007, 516 s.)
adli eserdir.

Almanca ve Türkçe düzenlenen Einleitung / Giris (3-24; 25-43) bölümünde
Tuvalarin yasadigi bölge ve ülkeler, nüfuslari, tarihi geçmisleri, Tuva adi
ve Tofalar, Tuva yazi dilinin yazildigi alfabeler ve ses özellikleri
üzerinde duruluyor, geçmisten bugüne Tuvaca üzerine yapilmis çalisma ve
sözlükler aniliyor; bu çalismalarin özellik ve içeriklerinden bahsediliyor.

Tuwinisch-türkisch-deutsches Wörterbuch / Tuvaca-Türkçe-Almanca Sözlük
(63-293) bölümü çalismanin ana bölümünü olusturur. Sözlük yaklasik 4.450
madde içermektedir. Sözcükler Türkiye Türkçesi alfabesine göre siralanmis,
fiiller mastar eki almamis biçimlerine göre dizilmistir. Bu bölümde
özellikle Türkçe asilli sözcükler ile Tuva yazi diline girerek yerleþmis
alinti sözcükler verilmistir. Madde basi kelimelerden sonra sözcügün Türkçe
ve Almanca karsiliklari ile köken bilgisi verilmistir. Köken bilgisi
bölümünde alinti sözcüklerin kaynak dillerdeki orijinal sekilleri ya da
Türkçe sözcüklerin diger Türk yazi dillerindeki denkleri ait oldugu dilin
veya bazi tarihî metinlerin kisaltmasiyla gösterilmiþsir. Bununla birlikte,
köken bilgisinde türemis ve birlesik sözcüklerin Tuvaca içerisinde olasi
çözümü verilmeye çalisilmistir. Hem Mogol dilinde hem de Türk dilinde
yaygin olarak kullanilan sözcüklerin ses özelligi sözcügün ilk kaynagini
göstermeye
yetmiyorsa her iki dile, döneme ait biçimlere birlikte yer verilmistir.
Türkisch-tuwinisch Wörterbuch / Türkçe-Tuvaca Sözlük (295-390) bölümünde
Tuvaca-Türkçe-Almanca Sözlük bölümündeki Tuvaca sözcüklere karsilik gelen
Türkiye Türkçesi sözcükler Tuvaca karsiliklariyla verilmistir. Bu bölümde
4.700'ün üstünde madde basi, 2000'den fazla alt maddeyle birlikte toplam
6.700 Türkiye Türkçesi sözcük bulunmaktadir. Bu bölüm Türkçeden Tuvaya ilk
genis sözlük çalismasi olmaktadir.

Deutsches-tuwinisch Wörterbuch / Almanca-Tuvaca Sözlük (391-470) bölümünde
de Tuvaca-Türkçe-Almanca Sözlük bölümündeki Tuvaca sözcüklere karsilik
gelen Almanca sözcükler Tuvaca karsiliklariyla verilmistir. Bu bölümde
madde basi ve alt madde olarak 5.000'in üstünde Almanca sözcük
bulunmaktadir. Sözlügün son bölümünü olusturan Indices / Dizinler (471-516)
basligi altinda Tuvaca sözcüklerin köken bilgilerinde yer verilen alinti
sözcüklerin kaynak dillerdeki orijinal sekilleri ile diger Türk yazi
dilleri, lehçeleri, agizlari ve kaynak eserlerdeki denk sekillerinin
dizinleri verilmistir.
Dizinler ?Turksprachen / Türk Dilleri? (473-493), ?Altaische Sprachen /
Altay Dilleri? (493-511), ?Andere Sprachen / Öteki Diller? (511-516)
basliklariyla bölümlenmistir. Sözcüklerin kaynak dildeki orijinal
sekillerinin veya Türk yazi dilleri, lehçeleri veya agizlarindaki denk
sekillerinin yaninda Tuvaca sekillerinin de verilmesi sözcügü olusturan
seslerin Tuva Türkçesindeki degisiminin görülmesini kolaylastirmaktadir.
Büyük emek sonucu uzun sürede hazirlanan ve alanindaki boslugu ziyadesiyle
dolduran çalisma, diger Türk yazi dillerinin köken bilgisi sözlüklerinin
hazirlanmasina örnek ve Türk dilinin büyük köken bilgisi sözlügüne kaynak
olacaktir. 

--------------------------------------------------------------------
mail2web - Check your email from the web at
http://link.mail2web.com/mail2web