[Discussion] Insan Hakları Eğitimi ve Ders Kitabı Araştırmaları

[Sule Tarakcioglu]

Insan Hakları Eğitimi ve Ders Kitabı Araştırmaları Uluslararası
Sempozyumu gerçekleşti

Tarih Vakfı ve TÜBA tarafından düzenlenen İnsan Hakları Eğitimi ve
Ders Kitabı Araştırmaları Uluslararası Sempozyumu 17-18 Nisan 2004
tarihinde İstanbul Armada otelde gerçekleşti.

Sempozyum, Tarih Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Orhan Silier, TÜBA
Yönetim Kurulu Üyesi Ayşe Erzan ve Human Righths House Foundation
Yöneticilerinden Maria Dahle'nin konuşmaları ile açıldı. Dahle
Dünya'da ve Türkiye'de bu tip çalışmaların, İnsan Hakları ve İnsan
Hakları Eğitimi konusundaki bilincin geliştirilmesinde çok önemli bir
rolünün olduğunu vurguladı ve bu çalışmanın devamını
destekleyeceklerini belirtti

Sempozyumun birinci gününün ilk oturumunun konusu "Ders Kitabı
Reformu: Uluslararası Örgütlerin Rolü" idi. Bu oturumda söz alan
UNESCO, Barış ve İnsan Hakları Eğitimi Bölümü adına katılan Başkan
Vekili Linda King, demokratik bir toplumun oluşturulmasında böyle
çalışmaların ne kadar önemli olduğunu ifade etti ve UNESCO'nun Barış
ve İnsan Hakları Eğitimi ile ilgili çalışmalarına değindi. Aynı
oturumda söz alan Türkiye-Avrupa Parlamento Grubu Eş Başkanı Joost
Lagendijk, Türkiye'nin Avrupa birliğine girme sürecinde yapması
gereken çalışmaları özetleyerek, öncelikle İnsan Hakları ve Eğitim
sisteminde bazı olumlu gelişmelerin beklendiğini ifade etti.
Lagendijk, bu tür çalışmaların İnsan Hakları ve Ders kitaplarında
insan hakları konusunda bir kamuoyu oluşturmasının önemini vurguladı.

"Türkiye'de Eğitim ve İnsan Hakları" adlı ikinci ve üçüncü
oturumlarda projede yer alan akademisyenler ve eğitimciler söz alarak
proje sürecinde yapılan tüm çalışmaları özetleyerek bulguları
paylaştılar.

Konusu "Avrupa'da Eğitim, Ders Kitapları ve İnsan Hakları" olan
dördüncü oturumda söz alan akademisyenler Avrupa'da kullanılan ders
kitapları ile ilgili araştırmalarını katılımcılarla paylaştılar.

Her oturumun sonunda yapılan tartışmalar, ilk günün sonunda
konuşmacılar ve katılımcıların katıldığı akşam yemeğinde de devam
etti.

İkinci gün iki oturum gerçekleştirildi. Günün ilk oturumunun
konusu "Alternatif Ders Kitapları, Alternatif Yaklaşımlar" idi.
İsrail'den, Bosna Hersek'ten ve Türkiye'den konuşmacılar kendi
çalışmalarını ve edindikleri deneyimlerini paylaştılar.

Sempozyumun "Barış Kültürü Eğitimi" başlıklı son oturumunda Atina
Üniversitesi'nden konuşmacı olarak katılan Eleni Stamiris, Kadınların
ve Gençliğin Sorumluluklarından bahsetti, dünyada insan hakları
eğitiminin önemine değindi ve bu konuda Yunanistan'da yapılan
çalışmalardan bahsetti.

Sempozyumun son konuşmacısı, Columbia Üniversitesinden Betty Rearden,
Barış ve İnsan Hakları eğitimi ve eleştirel bilginin öğrencilere
aktarılması konusunda bir bilgilerini katılımcılar ile paylaştı.
Sempozyumda Türk ve yabancı toplam 26 oturum başkanı konuşmacı söz
aldılar. Çoğunluğu eğitim kurumları ve üniversitelerden öğretim
elemanları ve akademisyenler olmak üzere, Sivil Toplum
Kuruluşlarından ve yayınevlerinden yaklaşık 250, medya
kuruluşlarından da 20 kişinin izlediği sempozyum konuşmacılarının ve
katılımcıların olumlu görüşleri ve bu tarz çalışmaların devam etmesi
konusundaki temennileri ile sona erdi.

Sempozyumun konuşmacı ve konuşma konuları;

Oturum Başkanı: Fersun Paykoç (ODTÜ, Eğitim Fakültesi)

Gürol Irzık (Boğaziçi Üniversitesi, Felsefe Bölümü)
"Türkiye'de Okutulan Ders Kitaplarında İnsan Hakları Sorunları: Genel
Bir Değerlendirme"

Ali Baykal (Boğaziçi Üniversitesi, Eğitim Fakültesi)
"Türkiye'de Okutulan İlköğretim ve Lise Ders Kitaplarından Sayısal
Veriler"

Sami Gülgöz (Koç Üniversitesi, Fen-İnsani Bilimler ve Edebiyat
Fakültesi)
"İnsan Hakkı Olarak Metinlere Erişim"

Oturum Başkanı: Hamit Fişek (Boğaziçi Üniversitesi, Psikoloji Bölümü)

Ayşe Gül Altınay (Sabancı Üniversitesi, Sanat ve Sosyal Bilimler
Fakültesi)
"(İyi) Türk kimdir? Ders Kitaplarına Göre İdeal Öğrenci"

Hülya Uğur Tanrıöver (Galatasaray Üniversitesi, İletişim Fakültesi)
"Türkçe Ders Kitaplarında Cinsiyet Ayrımcılığı"

Özlem Tolu (Eşref Bitlis Lisesi,Öğretmen)
"Bir Lise Öğretmeninin 'Ders Kitaplarında İnsan Hakları Projesi'
Deneyimi"

Seda Müftügil (Sabancı Üniversitesi, Öğrenci)
"Üniversite Öğrencilerinin 'Ders Kitaplarında İnsan Hakları Projesi'
Deneyimi"

Oturum Başkanı: Kemal İnan (Sabancı Üniversitesi Mühendislik ve Doğa
Bilimleri Fakültesi)

Oturum Başkanı: Kemal İnan (Sabancı Üniversitesi Mühendislik ve Doğa
Bilimleri Fakültesi)

Yasemin Soysal (Essex Üniversitesi, Sosyoloji Bölümü)
"Avrupa Kendisini Nasıl Öğretir?"

Falk Pingel (Georg Eckert Uluslararası Ders Kitabı Araştırmaları
Enstitüsü)
"Tarih ve Vatandaşlık Ders Kitaplarında Bir Avrupalı Yaklaşımı?"

T.A. van Dijk (Pompeu Fabra Üniversitesi, Mütercim-Tercümanlık
Fakültesi)
"Ders Kitapları ve Irkçılığın Söylemsel Yeniden Üretimi"

Oturum Başkanı: Rona Aybay (İstanbul Bilgi Üniversitesi, Hukuk
Fakültesi)

Haggith Gor Ziv (Eleştirel Pedagoji Merkezi Kibbutzim Koleji)
"Sosyal Değişim İçin Eleştirel Pedagoji"

Azra Junuzovic (OSCE Mission to Bosnia and Herzegovina)
"Bosna ve Hersek'te Ders Kitapları Revizyonu"

İpek Gürkaynak (Gürkaynak Yurttaşlık Enstitüsü)
"Çocukların ve Gençlerin Barış, Yurttaşlık ve İnsan Hakları Eğitimi:
Alternatif Kitaplar, Alternatif Öğretmenler"

Oturum Başkanı: Ayşe Buğra (Boğaziçi Üniversitesi, Ekonomi Bölümü)

Eleni Stamiris (Atina Üniversitesi Akdeniz Kadın Çalışmaları
Enstitüsü Direktörü)
"İnsan Hakları ve Kadın ve Gençliğin Sorumlulukları: Metin Olarak
İnsan Hakları ve Barış Eğitimi, Pratik Olarak İnsan Hakları ve Barış
Eğitimi"

Betty A. Reardon (Columbia Üniversitesi, Öğretmen Koleji, Barış
Eğitimi Programı ve Merkezi)
"Barış Eğitimi Müfredatı Olarak Ders Kitapları: Endoktrine Edici
Malumattan Eleştirel Bilgiye"